سیستم تحصیلی در مدارس دینی ایران چگونه است؟

دسته: باید بدانیم , فضای مجازی , گنجینه پاسخ‌ها
بدون دیدگاه
چهارشنبه - ۱۹ دی ۱۳۹۷

امروزه شیوه تحصیل در حوزه های علمیه در ایران اینگونه است که دانش‏آموزان پس از تکمیل دوره اول یا دوم متوسطه (دیپلم) به حوزه ملحق می‌‏گردند و در دوران تحصیل خود، مراحل دروس مقدماتى (صرف و نحو زبان عربى، معانى و بیان و منطق)، سطح(اصول و فقه و فلسفه)، و دروس جنبى (عنوان عقاید، تفسیر، اقتصاد، ملل و نحل، علوم قرآن، اخلاق ،زبان های خارجی،آشنایی با کامپیوتر و …)، خارج(اصول و فقه اجتهادی)، دروس تخصصى (تفسیر، کلام، تبلیغ و …) را به ترتیب می گذرانند.

شیوه تحصیل در حوزه های علمیه ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و تشکیل نظام جمهوری اسلامی و افزایش چشمگیر شمار داوطلبان تحصیل در حوزه ها و مدارس دینی به این نحو است که دانش‏آموزان پس از تکمیل دوره اول یا دوم متوسطه (دیپلم) به حوزه ملحق می‌‏گردند.

با ورود به حوزه علمیه در دوران تحصیل خود، مراحل دروس مقدماتى، سطح، خارج، دروس تخصصى و دروس جنبى) را پشت‏سر می‌‏گذارد. ابتدا، این مراحل را به طور اجمال بیان می کنیم:

۱) دروس مقدماتى:

شامل صرف و نحو زبان عربى، معانى و بیان و منطق است که هدف اصلى از این درس‏ها، تسلط طلاب به «زبان قرآن‏» می‌‏باشد و این مرحله در حکم کلید فهم معارف اسلام است، چرا که احادیث و سنت پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) به همین زبان است.۱ این دوره بین سه تا چهار سال به طول مى‏انجامد.

حتما بخوانید :   حکم ربائی که از بانک گرفته می شود چیست؟ آیا بین گرفتن ربا از بانک های کشور های اسلامی و کشور های غیر اسلامی فرقی هست؟

۲) دروس سطح:

شامل علم اصول و فقه است. در اصول معمولاً کتاب‏هاى معالم، اصول الفقه، رسائل و کفایه و در فقه کتاب‏هاى لمعه و مکاسب مورد توجه قرار گرفته است.

البته در بعضى از حوزه‌‏ها کتاب‏هاى دیگرى نیز براى تدریس استفاده می‌‏شود. هدف عمده در این مرحله، آشنایى طلبه با فقه و اصول و متون مربوط به آنهاست که با مطالعه متون فقهى و اصولى علماى پیشین، اولاً: از نظرها و ابتکارهاى آنان و شیوه استدلال فقهى و اصولى و مبانى ایشان اطلاع می‌‏یابد، ثانیاً: خود را براى استنباط از احادیث و آیات در درس خارج آماده می‌‏کند. این دوره معمولاً ۵ تا ۷ سال طول مى‏کشد.

۳) درس خارج فقه و اصول:

در این مرحله، استاد و شاگرد براى منظم شدن سیر بحث، یک متن فقهى مثل شرایع، تحریر الوسیله، عروه الوثقى یا یک متن اصولى مثل کفایه الاصول را انتخاب می‌‏کنند و بر اساس آن، بحث را ادامه و نظرات و اقوال صاحب نظران در آن علم را به دقت مورد نقد و بررسی قرار می دهند و استاد با بررسى دلایل و شواهد هر مطلب، نظر نهایى خود را ارائه می‌‏کند و شاگردان در پذیرش یا رد نظر استاد، مختار هستند.

هدف اصلى در این مرحله، تمرین و پرورش قوه استنباط و اجتهاد طلاب است، تا آنان در علم فقه، صاحب نظر شوند و بتوانند هر مسئله جدید فقهى را با توجه به منابع چهارگانه احکام: کتاب، سنت، عقل و اجماع حل کنند و به اصطلاح، رد فروع بر اصول و اجتهاد نمایند. در این دوره دروس فقه و اصول در حد عالى تدریس می‌‏گردد و از آنجا که در این دوره استاد هنگام تدریس به متن یک کتاب خاص بسنده نمی کند و نظریات خود را با استفاده از مجموعه ادله ای که گاه در کتب و منابع مختلف و متعدد پراکنده اند اثبات می کند به درس خارج شهرت یافته است. شاگرد در این مرحله برای تکمیل دروس سطح و عالى و بسته به طرز تفکر خود، قسمت‏هاى خارج فلسفه و عرفان و دیگر دروس را بحث و تحقیق و بعضى اوقات تألیف و تدریس می‌‏نماید. و شاگردان ممتاز تقریرات استاد را با مراجعه به منابع و تحقیق کافى به رشته تحریر در آورده و تایید استاد را از نوشته‏هاى خود به دست مى‏آورند. دوره خارج معمولاً بین هشت تا ده سال بر مبناى استعداد شاگرد و تبحر استاد طولانى خواهد بود و جلسات تدریس بین یک تا دو ساعت ادامه دارد. و بعضى از شاگردان در حلقات درس اساتید مختلف حاضر مى‏گردند. و هم در این مرحله است که طلاب با استعداد و فاضل حوزه‌‏ها به درجه اجتهاد که آخرین مراحل تکامل علوم حوزوى است دست‏ می یابند.

حتما بخوانید :   آیا انتخاب مقامات غیر مسلمان در مناطق مسلمان‌نشین جایز است؟

طلاب دینى معمولاً بیش از یک دوره به درس خارج حاضر می‌‏گردند و بر حسب کوشش و هوشمندى خود بعضاً به مقام شامخ اجتهاد نائل می‌‏گردند.

۴) دروس تخصصى:

هدف از این دروس – که تحت عنوان رشته‌‏هاى تفسیر، کلام، تبلیغ، تاریخ و … شروع شده است – پرورش متخصص، در رشته‌‏هاى خاص مورد نیاز حوزه و جامعه است. این کار پر ارزش باعث می‌‏شود که شخص علاوه بر اجتهاد در فقه و اصول، در یکى از رشته‌‏هاى علوم اسلامى متبحر شود، تا بتواند منشأ خدمات مفیدى در حوزه و جامعه شود.

۵) دروس جنبى یا عمومى:

در حوزه علمیه قم و در بعضى شهرستانها، همزمان با دوره مقدمات و سطح، درسهایى تحت عنوان عقاید، تفسیر، اقتصاد، ملل و نحل، علوم قرآن، اخلاق و زبا ن های خارجی مبانی کامپیوتر و… تعلیم داده می‌‏شود که در رشد فکرى طلاب، استفاده از منبع و گسترش اطلاعات علمى آنها موثر است. این درس‏ها هر چند لازم است، ولى مرحله مستقلى در درس‏هاى حوزه محسوب نمی‌‏شود و معمولاً در کنار یکی از دیگر مراحل درسی تدریس می شود.[۱]

حتما بخوانید :   چرا باید اذان به زبان عربی گفته شود؟

[۱]برگرفته از پایگاه حوزه hawzah.net به نقل از روزنامه جمهورى اسلامى، ش۳۶۴۵، ص۱۲و ش ۳۵۶۷،ص۱۲. شیوه‏‌هاى تحصیل و تدریس در حوزه‌هاى علمیه صفحه ۲۷ با اندکی تصرف.

 

منبع : اسلام کوئست

لینک کوتاه جهت انتشار در شبکه های اجتماعی: https://www.mojahedan.com/?p=13
توجه : «مطلب شما را با نام خودتان منتشر می کنیم»
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۱۱۳
برچسب ها:
دیدگاه ها

» پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
» پیام هایی که به غیر از زبان فارسی باشند منتشر نخواهد شد.
» قرارگاه مجاهدان مجاز به ویرایش ادبی نظرات شما سروران است.
» دیدگاه های ارسال شده توسط شما، در ابتدا توسط قرارگاه مجاهدان بررسی و سپس منتشر خواهد شد.