منظور از بنیادگرایی اسلامی چیست؟

دسته: باید بدانیم , گنجینه پاسخ‌ها
بدون دیدگاه
شنبه - ۲۲ دی ۱۳۹۷

به گزارش قرارگاه سایبری مجاهدان، کلمه «بنیادگرایی»، معادل کلمه لاتین Fundamentum به معنای شالوده، اساس و پایه است.[۱] معادل این واژه در زبان عربی «الاصولیه»[۲] است که به معنای بازگشت به اصول و مبانی می‌باشد. این اصول و مبانی می‌تواند در قالب یک مذهب، یک دین، یک ایدئولوژی یا یک مکتب باشد.
بنیادگرایى تنها مخصوص مسیحیت نیست، بلکه سایر ادیان را نیز در برمی‌گیرد؛ لذا درباره مشخصات بنیادگرایى به صورت کلى چنین آمده است:
«مشخصه اصلى بنیادگرایان یک شریعت آن است که بیش از دیگر پیروان شریعت که با دنیاى پیرامون همساز شده‌اند، پیگیر مفاهیم بنیادى نخستین می‌مانند. آنان به بنیادهاى ایدئولوژى یعنى متن‌هاى بنیادى مقدس باز می‌گردند و قاطعیت و جزمیّت آنها را جدّى می‌گیرند. جزمیات مدارا ستیز در اصل باید مدام فتنه‌گر، خشونت پیشه و جنگ‌جو باشند و هر تفکر جزمى به ناگزیر مدارا ستیز است».[۳]
با تأمل در این تعریف به‌وضوح نگاه منفى نسبت به بنیادگرایى یا اصول‌گرایى در ادبیات سکولار غرب نمایان می‌شود. شاخص‌هایى مانند ناهمسازى با دنیاى پیرامون و جدید، جزمیّت‌گرایى، فتنه‌گرى، خشونت پیشگى و جنگ‌جویى. بنابراین، هنگامى که در گفتمان لیبرال غربى از اصول‌گرایى درباره یک دین یا مکتب سخن گفته می‌شود، نگاه منفى و تنفّرآمیز نسبت به آن آشکار است؛ زیرا مرادشان مفهوم مثبت پایبندى به اصول و مبانى منطقى نیست، بلکه تنگ نظرى و کوته‌بینى را القاء می‌کنند.[۴]
بنیادگرایان اسلامی؛ ادعا می‌کنند که هدفشان بازگشت به اصول، ریشه و اساس برای شناخت و فهم اسلام و دعوت به سوی آن است.[۵] بنیادگرایی اسلامی به عنوان یک ایدئولوژی، دارای مؤلفه‌ها، گزاره‌ها و بنیان‌های فکری – سیاسی خاصی است که آن‌را از سایر ایدئولوژی‌های رایج در قرن بیستم همچون لیبرالیسم، سوسیالیسم، ناسیونالیسم و مانند آن جدا می‌کند. بنیادگرایی اسلامی به رغم تعدد و تنوع‌اش در عرصه نظر و عمل در دنیای اسلام، بنیان‌های فکری و سیاسی مشترکی دارد که عبارتند از: جامعیت و شمولیت دین اسلام، پیوند میان دیانت و سیاست، لزوم بازگشت به اصول و مبنای دین اسلام، برقراری حکومت اسلامی، داشتن برنامه و راهبرد عملی برای گذر از وضع نامطلوب غیر اسلامی به وضع مطلوب اسلامی. بر این اساس، بنیادگرایی اسلامی تفسیری جدید و مغایر با قرائت مدرنیته از روابط میان انسان، خداوند و جامعه ارائه می‌دهد تا سعادت دنیوی و اخروی بشر را تأمین کند.[۶]
در پایان؛ باید به این نکته مهم توجه کرد که افرادی که «بنیادگرا» شناخته می‌شوند همه در یک سطح و دارای یک روش فکری نیستند. برخی از آنها را تنها می‌توان در قالب «متحجّران» و «دگم‌اندیشان» رده‌بندی کرد که هیچ انعطافی را در دین برنمی‌تابند، اما گروهی از آنان نیز اندیشورانی هستند که به هر دو عنصر «لزوم بازگشت به مبانی اصیل دینی» و «واقعیات تغییر یافته در طول زمان» توجه کرده و تلاش در هم‌خوانی میان آنها دارند.

حتما بخوانید :   اگر نمازگزار از روی فراموشی، با لباس نجس نماز بخواند، آیا نمازش باطل است؟ آیا خون و دیگر نجاسات در این زمینه، تفاوتی با هم دارند؟

[۱]. هی‌وود، اندرو، درآمدی بر ایدئولوژی‌های سیاسی، ترجمه، رفیعی مهرآبادی، محمد، ص ۴۹۵، تهران، وزارت امور خارجه، ۱۳۷۹ش؛ فرهنگ فارسی معین، واژه «بنیاد».
[۲]. واژه یاب، دیکشنری فارسی به عربی، کلمه «الاصولیة»؛
[۳]. مظفرى، آیت، جریان شناسى سیاسى معاصر ایران، ص ۳۱، قم، زمزم هدایت؛ ر. ک به این کتاب: شلایشرت، هوبرت، شگردها، امکان‌ها و محدودیت‌هاى بحث با بنیادگرایان، مترجم، نیکفر، محمدرضا، تهران، طرح نو، ۱۳۸۱ش.
[۴]. جریان شناسى سیاسى معاصر ایران، ص ۳۱.
[۵]. ر. ک: قرضاوی، یوسف، آینده بیداری اسلام و مفهوم بنیادگرایی، ترجمه، تیموری قلعه‌نوعی، موسی، ص ۱۷ – ۲۰، بی‌جا، ۱۳۸۱ش؛ غنوشی، راشد، حرکت امام خمینی و تجدید حیات اسلام، ترجمه، خسروشاهی، هادی، ص ۴۲، تهران، اطلاعات، چاپ دوم، ۱۳۷۷ش.
[۶]. ر. ک: خسروی، غلامرضا، درآمدی بر بنیادگرایی اسلامی، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره اول، بهار ۱۳۸۵، ص ۱۲۱ – ۱۴۰٫

حتما بخوانید :   آیا در مراسم عبادی و نیایش‌های ادیان گذشته - بویژه در زمان حضرت داود(ع)- از ابزار موسیقی استفاده می‌شده است؟

 

منبع : اسلام کوئست

لینک کوتاه جهت انتشار در شبکه های اجتماعی: https://www.mojahedan.com/?p=464
توجه : «مطلب شما را با نام خودتان منتشر می کنیم»
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۱۱
برچسب ها:
دیدگاه ها

» پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
» پیام هایی که به غیر از زبان فارسی باشند منتشر نخواهد شد.
» قرارگاه مجاهدان مجاز به ویرایش ادبی نظرات شما سروران است.
» دیدگاه های ارسال شده توسط شما، در ابتدا توسط قرارگاه مجاهدان بررسی و سپس منتشر خواهد شد.